Typy somatyczne
W roku 1940, amerykański psycholog William Sheldon na podstawie badań i obserwacji zaproponował teorię według której, ludziom można przypisać różne typy ciał – typy somatyczne. Środowisko naukowe podchodziło sceptycznie do wyników badań Sheldon'a, uważając go za pseudonaukowca. Wynikami badań zainteresowały wydały się interesujące dla trenerów. Na podstawie typów somatycznych Sheldon'a, próbowano odpowiedzieć na pytanie, jak do danego typu somatycznego dobrać dietę oraz trening i czy w ogóle trzeba dietę dobierać.
Część trenerów podeszło do tematu bardzo sceptycznie, twierdząc, że nie można na podstawie typów somatycznych Sheldon'a jednoznacznie dobrać diety i treningu, uważając, że istnieje o wiele więcej czynników warunkujących odpowiednie dobranie treningu i diety. Trudno się z tym nie zgodzić, jednak wiele osób uważa, że typy somatyczne odgrywają znaczącą rolę przy doborze diety i treningu, i z pewnym przybliżeniem mogą być uważane za miarodajne.
Typy wyróżnione przez Sheldon'a są następujące:
Endomorfik:
Ciało endomorfików charakteryzuje się krągłością i miękkością. Endomorficy to osoby którym ciężko zrzucić zbędne kilogramy jednak łatwo im budować tkankę mięśniową.
Charakterystyka:
- nadmierne otłuszczenie
- masywna budowa ciała
- dużo siły
- dobrze rozwinięta tkanka mięśniowa
- dobrze sobie radzą ze sportami siłowymi
Trening:
- redukcja tkanki tłuszczowej przychodzi z trudem, do treningów należy włączyć wiele ćwiczeń kardio
- endomorficy mogą sobie pozwolić na 3 do 5 treningów w tygodniu
- ćwiczenia wytrzymałościowe sprawiają problemy – zalecane przy treningach kardio
- zalecane 2-3 interwałowe treningi oraz 1-2 treningi kardio (w tygodniu)
- trening można przeprowadzać na czczo
Odżywianie:
- endomorficy powinni uważać na węglowodany jakie spożywają; spożywane węglowodany powinny być pochodzenia naturalnego i najlepiej nieprzetworzone, np. unikać słodyczy, cukru (w tym sztucznie słodzonych soków)
- zalecane jest zastąpienie części węglowodanów białkami i tłuszczami dobrej jakości (np. ryby)
- dieta zawierająca węglowodany powinna być wzbogacona błonnikiem oraz dobrej jakości tłuszczami (np. oliwa z oliwek) w celu spowolnienia wchłaniania węglowodanów
Ektomorfik:
Ektomorficy charakteryzują się szczupłą sylwetką, z niewielką masą mięśniową. Zdobywanie masy mięśniowej przychodzi z większym trudem niż u pozostałych typów somatycznych jednak zdobyte mięśnie są dobrze wyrzeźbione na sylwetce – tzw. „sucha” masa mięśniowa.
Charakterystyka:
- szczupła budowa ciała
- płaska klatka piersiowa
- niewielka masa mięśniowa
- dobre wyniki w sportach wytrzymałościowych
Trening:
- w celu przybrania na masie, ektomorficy powinni stosować ćwiczenia o małej liczbie powtórzeń, z dużym obciążeniem
- trening powinien angażować możliwie szeroką gamę mięśni
- ektomorficy powinni trenować maksymalnie 2-3 razy w tygodniu, aby pozwolić na regenerację organizmu
- po treningu, zalecane spożywanie wartościowych posiłków lub szejków białkowo-węglowodanowych (gainerów)
Odżywianie:
- ektomorficy powinni spożywać wiele posiłków w ciągu dnia
- dobra tolerancja dla spożywania dużych ilości węglowodanów
- zalecane jest wzbogacanie diety dodatkowymi kaloriami w postaci jogurtów, oliwy z oliwek lub olejem lnianym (np. 2 łyżki stołowe zmieszane z sokiem owocowym)
Mezomorficy:
Mezomorficy ze swojej natury mają atletyczną i dobrą budowę ciała. Są to osoby jednocześnie szczupłe i dobrze umięśnione. Zdobywanie masy mięśniowej czy gubienie zbędnego tłuszczu przychodzi mezomorfiką bez większego trudu. Mogą oni zbudować dodatkowe kilogramy mięśni bez przykładania większej wagi do diety czy programu treningowego.
Charakterystyka:
- atletyczna budowa ciała
- szczupła i dobrze umięśniona sylwetka
- dobra postawa i mocne kości
Trening:
- zdobywanie mięśni przychodzi bez większego przywiązywania uwagi do typu treningu
- dobra tolerancja na intensywne treningi – szybka regeneracja mięśni
- aby uniknąć otłuszczania, ćwiczenia kardio powinny być włączone do treningów
Odżywianie:
- dieta powinna być zbilansowana (zawartość tłuszczów, węglowodanów oraz białka)
- mimo iż mezomorficy potrafią łatwo zrzucić zbędne kilogramy zdobyte przez niewłaściwą dietę, powinni oni przywiązywać uwagę do diety ze względów zdrowotnych
Powyższe opisy powinny dawać raczej ogólny pogląd na typy somatyczne i nie są żadnego rodzaju „wyrocznią”. Niektóre osoby mogą klasyfikować się do 2 różnych typów somatycznych, z przewagą cech jednego bądź drugiego typu. Typ somatyczny również nie jest do nas przywiązany na całe życie, przez odpowiedni tryb życia i treningi, można go zmienić, gdyż organizm przyzwyczaja się do nowych warunków.
Wróć do artykułów: Ogólne